Bu soru, özellikle üreme çağındaki kadınların sıkça karşılaştığı ve halk arasında “çikolata kisti” olarak da bilinen durum için en çok merak edilen konulardan biridir. Tıbbi tanımıyla; normalde rahim içini kaplayan ve her ay adet kanamasıyla dökülen endometrium tabakasına ait hücrelerin, rahim dışında bulunması durumudur. Bu hücreler sıklıkla yumurtalıklar üzerinde, karın iç duvarında, fallop tüplerinde, bağırsak veya mesane gibi organların yüzeyinde yerleşerek Endometriozis hastalığına neden olur.

Endometriozis Kimlerde Görülür?

Genellikle üreme çağındaki kadınların yaklaşık %10’unda görülen bu rahatsızlık, kadın adet görmeye başladıktan menopoza kadar olan dönem içinde herhangi bir zamanda ortaya çıkabilir. Erken dönemde belirti verebilse de Endometriozis tanısı sıklıkla 30’lu ve 40’lı yaşlarda konulmaktadır. Özellikle ailesinde bu öykü bulunan kadınlarda risk faktörü artış gösterebilir.

Endometriozis Vücutta Neler Yapar?

Endometriozis implantları (odakları), tıpkı rahim içindeki doku gibi estrojene (kadınlık hormonu) duyarlıdır. Bu nedenle rahim içindeki endometrium tabakası nasıl her ay kalınlaşıp kanıyorsa, rahim dışındaki bu odaklarda da adet döneminde kanama gerçekleşir. Ancak bu kanın vücuttan atılacağı bir yol yoktur.

Bu iç kanama sonucunda çevre dokularda tahriş (irritasyon), iltihaplanma (enflamasyon) ve şişme meydana gelir. Bu olayların her ay tekrarlaması, zamanla karın içinde yapışıklıklara (adhezyon) yol açar ve organların birbirleriyle olan normal anatomik ilişkisi bozulabilir. Yumurtalıklarda biriken kan zamanla kahverengi, yoğun kıvamlı bir sıvıya dönüşür ve bu yapıya “çikolata kisti” (endometrioma) adı verilir.

En Sık Görülen Endometriozis Belirtileri Nelerdir?

Hastalığın belirtileri kişiden kişiye değişmekle birlikte, en yaygın Endometriozis belirtileri şunlardır:

1. Şiddetli ve Kronik Ağrı

Enflamasyon ve doku yapışıklıkları, hastalarda en sık görülen şikayet olan “Kronik Pelvik Ağrı”ya yol açar. Bu ağrı özellikle adet öncesinde başlar ve kanama sırasında şiddetlenir. Kronik pelvik ağrısı olan kadınların dörtte üçünde bu hastalık saptanmaktadır. Ayrıca odakların yerleşim yerine göre bağırsak hareketleri sırasında veya idrar yaparken de ağrı hissedilebilir.

2. İlişki Sırasında Ağrı (Disparoni)

Derin yerleşimli nodüller nedeniyle cinsel ilişki sırasında ağrı (disparoni) sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. Önemli bir nokta şudur ki; hastalığın evresi her zaman ağrının şiddeti ile doğru orantılı değildir. İleri evre hastalarda hafif ağrı olabilirken, erken evre hastalarda çok şiddetli ağrılar görülebilir.

3. İnfertilite (Kısırlık)

Endometriozis klinik tablosunda karşımıza çıkan en ciddi sonuçlardan biri gebe kalmada zorluktur. Hastalığın en önemli komplikasyonu olan infertilite, olguların %30-50’sinde görülmektedir. Yapışıklıklar tüplerin tıkanmasına veya yumurta kalitesinin bozulmasına neden olarak gebeliği zorlaştırabilir.

Endometriozis Tanısı Nasıl Konur?

Hastanın anlattığı semptomlar, yapılan detaylı pelvik muayene ve ultrasonografi görüntüleri hekim için oldukça yol göstericidir ve Endometriozis şüphesini doğurur. Ancak kesin tanı cerrahi işlem ile konur. Sıklıkla laparoskopi (kapalı ameliyat) yöntemiyle karın içinin gözlenmesi ve alınan doku örneklerinin patolojik incelemesi net sonucu verir. Cerrahi sırasında hastalığın yaygınlığına bakılarak hafif, orta veya ağır (derin) endometriozis olarak evreleme yapılır.

Endometriozis Tedavi Yöntemleri ve Tüp Bebek

Tedavi planı; hastalığın yaygınlığına, belirtilerin şiddetine ve hastanın çocuk istemi olup olmadığına göre kişiye özel olarak belirlenir.

• Medikal (İlaç) Tedavi: Ağrı ön plandaysa öncelikle ilaç tedavisi denenir. Antienflamatuar ajanlar, doğum kontrol hapları, progestinler ve GnRH analogları gibi hormon ilaçları kullanılır. Bu ilaçlar oluşan patolojileri tamamen yok etmez ancak hastalığın ilerlemesini yavaşlatarak yeni lezyon oluşumunu baskılar ve ağrıyı yönetmeye yardımcı olur.

• Cerrahi Tedavi: Ağrıyı azaltmak ve fertilite (doğurganlık) potansiyelini artırmak için cerrahi müdahale gerekebilir. Özellikle ileri evre (ağır) vakalarda ve büyük çikolata kistlerinde cerrahi en uygun seçenektir. Operasyonla endometriyotik dokular temizlenir, yapışıklıklar açılır ve normal anatomi sağlanır. Cerrahi sonrası ağrı şikayetleri büyük oranda geçer ancak %40-80 oranında 2 yıl içinde nüks etme riski bulunur.

• Tüp Bebek Tedavisi: Çocuk istemi olan olgularda, eğer cerrahi ve medikal tedavilerle doğal yolla gebelik elde edilemiyorsa, vakit kaybetmeden üremeye yardımcı tedavi yöntemlerine başvurulmalıdır. Özellikle rezervin azaldığı veya tüplerin hasar gördüğü durumlarda Tüp Bebek (IVF) uygulaması en başarılı sonuç veren yöntemdir. Florence FertiCenter ekibi olarak, endometriozis kaynaklı infertilite tedavisinde kişiye özel protokollerle yanınızdayız.